{"id":3085,"date":"2022-01-12T09:34:39","date_gmt":"2022-01-12T09:34:39","guid":{"rendered":"https:\/\/app-cprd-childfriendly.azurewebsites.net\/?page_id=3085"},"modified":"2022-12-14T11:00:16","modified_gmt":"2022-12-14T11:00:16","slug":"rhan_6","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.childfriendlycardiff.co.uk\/cy\/prosiectau\/llwybrau-stori\/llyn_hendre\/rhan_6\/","title":{"rendered":"Rhan 6: Llyn Hendre"},"content":{"rendered":"

[vc_row][vc_column css_animation=”slideInUp”][vc_column_text]<\/p>\n

[\/vc_column_text][vc_gmaps link=”#E-8_JTNDaWZyYW1lJTIwc3JjJTNEJTIyaHR0cHMlM0ElMkYlMkZ3d3cuZ29vZ2xlLmNvbSUyRm1hcHMlMkZkJTJGZW1iZWQlM0ZtaWQlM0QxaHlTank1TV90cXZCZUI0WWpMX05XMUUxeVZGNm1qd1YlMjZlaGJjJTNEMkUzMTJGJTIyJTIwd2lkdGglM0QlMjI2NDAlMjIlMjBoZWlnaHQlM0QlMjI0ODAlMjIlM0UlM0MlMkZpZnJhbWUlM0U=”][vc_column_text]Newidiodd y Don Anferth bopeth. Nid oeddem ni\u2019n gallu ymddiried mwyach y byddai\u2019r m\u00f4r yn aros yn ddiogel, yn daclus, y tu \u00f4l i\u2019w forglawdd. Nid oeddem ni\u2019n gallu ymddiried mwyach y byddai popeth yn iawn. Roedd y byd wedi cael ei wthio\u2019n wyneb i waered i bob un ohonom. A hyd yn oed ar \u00f4l i\u2019r tir sychu a\u2019r tai gael eu hailadeiladu, hyd yn oed pan ddaeth pobl newydd i fyw yn y pentref a ffermio\u2019r tir a chlirio\u2019r ffosydd a gweithio\u2019r pridd, nid oedd pethau \u2019run fath ag oedden nhw o\u2019r blaen. Ni yr un byd oedd hi bellach. I\u2019r rhai ohonom ni oedd wedi gweld y tonnau\u2019n yn codi, ac wedi colli cymaint i\u2019r m\u00f4r, nid oeddem ni fyth yr un fath eto.<\/p>\n

Ond aeth amser heibio ac mae amser yn gwella popeth.<\/p>\n

Mae pedwar can mlynedd wedi pasio ers y don anferth. Ac, fel y gwelwch, mae pobl dal i fod yn dod yma, i fyw a gweithio a cherdded a chwarae. Cafodd y llyn hwn ei greu i gadw\u2019r tir yn ddiogel rhag y m\u00f4r, i gadw\u2019r tir wedi\u2019i ddraenio, fel y gellir adeiladu\u2019r holl dai newydd hyn. Mae\u2019n rhaid bod rhywbeth arbennig am y lle hwn, nagwyt ti\u2019n feddwl, gan fodpobl yn dal i ddod yma? A\u2019r rhai sy\u2019n gadael, maen nhw\u2019n dod yn \u00f4l?<\/p>\n

Ond nid Mam. Doedd Mam ddim yn un o\u2019r rhai a ddaeth yn \u00f4l. Rwy\u2019n hoffi meddwl aeth hi ymlaen, rhywle newydd, rhywle hyd yn oed yn fwy prydferth. Efallai i\u2019r tir coll o dan y m\u00f4r, tir Cantre\u2019r Gwaelod, y gwnaeth hi adrodd straeon i mi amdano erioed. Arhosodd Betsi a fi yma am amser hir, ond ni ddaeth hi byth yn \u00f4l. Roedd yn ofnadwy, wrth gwrs, i ddechrau. Ond roedd yn rhaid i mi ddal ati. Roeddwn i\u2019n gwybod y byddai hi eisiau i mi wneud hynny. Trwsiais wellt y bwthyn, gosodais y drws yn \u00f4l, sgwriais arogl y m\u00f4r oddi ar y llawr garreg yn araf. Ac yn ara\u2019 deg, daeth y gwanwyn, ar \u00f4l y gaeaf hiraf a fu erioed. A gyda\u2019r gwanwyn daeth gobaith. Yn union fel ein cymydog ni, roedd pobl y pentref yn gofalu amdana i. Wnaethon nhw ddod \u00e2 chywion ifanc i mi, i fagu fy hun, nes yn syth bin roedd gen i nyth gyfan o ieir newydd a mwy o wyau nag oeddwn i\u2019n gwybod beth i wneud \u00e2 nhw, a Betsi\u2019n bugeilio\u2019r ieir o gwmpas yn ofalus, yn ddoethach fyth am ei hantur i lan i dop y goeden.<\/p>\n

A phan ddaeth y cynhaeaf, dringais i\u2019r coed a phigo\u2019r afalau fy hun, a gwneud seidr fel y dysgodd Mam i mi. Rwy\u2019n meddwl weithiau yr oedd hi yno gyda mi, yn y flwyddyn gyntaf honno ar \u00f4l iddi fynd ar goll. Gwelais hi ym mhopeth. Yn yr wyau cynnes a adawyd gan yr ieir wrth iddyn nhw farstio allan i olau\u2019r haul bob bore, yn dilyn Betsi. Yn y mwyar duon cyntaf yn tyfu yn y llwyni ac wrth ymyl y ffos. Ac un bore fe ddeffrais i ddarganfod ei bod hi\u2019n amlwg roedd hi yno, oherwydd ar stepen flaen y bwthyn roedd basged, basged wiail, gyda lliain coch y tu mewn. Roedd hi wedi\u2019i malu braidd o\u2019i thaith i galon y cefnfor ac yn \u00f4l eto, ond roedd yn dal yn ddigon da i gasglu wyau. Dwi’n licio meddwl bod dipyn o Mam wedi dod yn \u00f4l ata i, i sicrhau fy mod i\u2019n iawn.<\/p>\n

Mae amser yn mynd heibio hyd yn oed nawr. A mae fy amser ar ben. Dyna fy stori i. \u00a0**A gaf i ofyn un peth olaf ohonot ti?<\/p>\n

Ti\u2019n gwybod, hyd yn oed pan oeddwn i wedi tyfu lan i fod yn fenyw, roedd pobl yn dal i fy ngalw i\u2019n Cyw. Allet ti ddweud fy enw i nawr? Allet ti ei ddweud yn uchel ac yn glir, allan i\u2019r llyn a\u2019r adar ac atgofion yr holl bobl a oedd yn arfer byw yma? Felly unwaith eto gellir fy nghofio, am y bywyd rhyfeddol roeddwn i\u2019n ei fyw, yma, lle rwyt ti\u2019n sefyll nawr. Dwed e wrth i ti grwydro i fyny\u2019r ffos o dy flaen. Mae\u2019r ffos hon yn hynafol, yn hen, hen iawn. Mae e wedi bod yma yn hirach o lawer na\u2019r llyn. Mae\u2019n rhan o\u2019r ddaear. Efallai ei fod wedi bod yma mor hir ag ydw i. Gallet ti gerdded i fyny glan y ffos, ac yna dilyn llwybr i\u2019r chwith, i dy arwain di yn \u00f4l i\u2019r man cychwyn. Meddylia amdanaf wrth i ti gerdded. **Meddylia amdanaf yn cerdded llwybrau yn union fel yr un yma, gyda golygfa o\u2019r gors a\u2019r d\u0175r, a\u2019r ieir yn martsio tu \u00f4l i mi, mor bell, amser maith yn \u00f4l.<\/p>\n

I ffwrdd \u00e2 ti. Galwa fy enw wrth i ti fynd![\/vc_column_text][vc_single_image image=”3680″ img_size=”medium” alignment=”center”][vc_raw_html]JTNDZGl2JTIwaWQlM0QlMjJzdG9yeXRyYWlsJTIyJTNFJTNDYSUyMGhyZWYlM0QlMjIlMkZjeSUyRnByb3NpZWN0YXUlMkZsbHd5YnJhdS1zdG9yaSUyRmxseW5faGVuZHJlJTJGJTIyJTIwdGl0bGUlM0QlMjJMbHd5YnJhdSUyMEhhZmFuJTIyJTNFSGFmYW4lM0MlMkZhJTNFJTIwJTdDJTIwJTNDYSUyMGhyZWYlM0QlMjIlMkZjeSUyRnByb3NpZWN0YXUlMkZsbHd5YnJhdS1zdG9yaSUyRmxseW5faGVuZHJlJTJGcmhhbl8xJTJGJTIyJTIwdGl0bGUlM0QlMjJFd2NoJTIwaSUyMHJoYW4lMjAxJTIyJTNFUmhhbiUyMDElM0MlMkZhJTNFJTIwJTdDJTIwJTNDYSUyMGhyZWYlM0QlMjIlMkZjeSUyRnByb3NpZWN0YXUlMkZsbHd5YnJhdS1zdG9yaSUyRmxseW5faGVuZHJlJTJGcmhhbl8yJTJGJTIyJTIwdGl0bGUlM0QlMjJFd2NoJTIwaSUyMHJoYW4lMjAyJTIyJTNFUmhhbiUyMDIlM0MlMkZhJTNFJTIwJTdDJTIwJTNDYSUyMGhyZWYlM0QlMjIlMkZjeSUyRnByb3NpZWN0YXUlMkZsbHd5YnJhdS1zdG9yaSUyRmxseW5faGVuZHJlJTJGcmhhbl8zJTJGJTIyJTIwdGl0bGUlM0QlMjJFd2NoJTIwaSUyMHJoYW4lMjAzJTIyJTNFUmhhbiUyMDMlM0MlMkZhJTNFJTIwJTdDJTIwJTNDYSUyMGhyZWYlM0QlMjIlMkZjeSUyRnByb3NpZWN0YXUlMkZsbHd5YnJhdS1zdG9yaSUyRmxseW5faGVuZHJlJTJGcmhhbl80JTJGJTIyJTIwdGl0bGUlM0QlMjJFd2NoJTIwaSUyMHJoYW4lMjA0JTIyJTNFUmhhbiUyMDQlM0MlMkZhJTNFJTIwJTdDJTIwJTNDYSUyMGhyZWYlM0QlMjIlMkZjeSUyRnByb3NpZWN0YXUlMkZsbHd5YnJhdS1zdG9yaSUyRmxseW5faGVuZHJlJTJGcmhhbl81JTJGJTIyJTIwdGl0bGUlM0QlMjJFd2NoJTIwaSUyMHJoYW4lMjA1JTIyJTNFUmhhbiUyMDUlM0MlMkZhJTNFJTIwJTdDJTIwJTNDYSUyMGNsYXNzJTNEJTIyYWN0aXZlJTIyJTIwaHJlZiUzRCUyMiUyRmN5JTJGcHJvc2llY3RhdSUyRmxsd3licmF1LXN0b3JpJTJGbGx5bl9oZW5kcmUlMkZyaGFuXzYlMkYlMjIlMjB0aXRsZSUzRCUyMkV3Y2glMjBpJTIwcmhhbiUyMDYlMjIlM0VSaGFuJTIwNiUzQyUyRmElM0UlM0MlMkZkaXYlM0U=[\/vc_raw_html][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>\n

[vc_row][vc_column][vc_single_image image=”4718″ img_size=”large” alignment=”center” onclick=”custom_link” img_link_target=”_blank” css_animation=”fadeIn” link=”https:\/\/makeyourmove.org.uk\/”][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"[vc_row][vc_column css_animation=”slideInUp”][vc_column_text] [\/vc_column_text][vc_gmaps link=”#E-8_JTNDaWZyYW1lJTIwc3JjJTNEJTIyaHR0cHMlM0ElMkYlMkZ3d3cuZ29vZ2xlLmNvbSUyRm1hcHMlMkZkJTJGZW1iZWQlM0ZtaWQlM0QxaHlTank1TV90cXZCZUI0WWpMX05XMUUxeVZGNm1qd1YlMjZlaGJjJTNEMkUzMTJGJTIyJTIwd2lkdGglM0QlMjI2NDAlMjIlMjBoZWlnaHQlM0QlMjI0ODAlMjIlM0UlM0MlMkZpZnJhbWUlM0U=”][vc_column_text]Newidiodd y Don Anferth bopeth. Nid oeddem ni\u2019n gallu ymddiried mwyach y byddai\u2019r m\u00f4r yn aros yn ddiogel, yn daclus, y tu \u00f4l i\u2019w forglawdd. Nid oeddem ni\u2019n gallu ymddiried mwyach y byddai popeth yn iawn. Roedd y byd wedi cael ei wthio\u2019n wyneb i waered i bob un ohonom. A hyd… View Article<\/a>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"parent":3055,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-3085","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.childfriendlycardiff.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3085","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.childfriendlycardiff.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.childfriendlycardiff.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.childfriendlycardiff.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.childfriendlycardiff.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3085"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.childfriendlycardiff.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3085\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4734,"href":"https:\/\/www.childfriendlycardiff.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3085\/revisions\/4734"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.childfriendlycardiff.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3055"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.childfriendlycardiff.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3085"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}