{"id":3064,"date":"2022-01-11T13:51:12","date_gmt":"2022-01-11T13:51:12","guid":{"rendered":"https:\/\/app-cprd-childfriendly.azurewebsites.net\/?page_id=3064"},"modified":"2022-12-14T10:59:38","modified_gmt":"2022-12-14T10:59:38","slug":"rhan_2","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.childfriendlycardiff.co.uk\/cy\/prosiectau\/llwybrau-stori\/llyn_hendre\/rhan_2\/","title":{"rendered":"Rhan 2: Llyn Hendre"},"content":{"rendered":"

[vc_row][vc_column css_animation=”slideInUp”][vc_column_text]<\/p>\n

[\/vc_column_text][vc_gmaps link=”#E-8_JTNDaWZyYW1lJTIwc3JjJTNEJTIyaHR0cHMlM0ElMkYlMkZ3d3cuZ29vZ2xlLmNvbSUyRm1hcHMlMkZkJTJGZW1iZWQlM0ZtaWQlM0QxaHlTank1TV90cXZCZUI0WWpMX05XMUUxeVZGNm1qd1YlMjZlaGJjJTNEMkUzMTJGJTIyJTIwd2lkdGglM0QlMjI2NDAlMjIlMjBoZWlnaHQlM0QlMjI0ODAlMjIlM0UlM0MlMkZpZnJhbWUlM0U=”][vc_column_text]Dwi\u2019n gwybod holl gyfrinachau\u2019r lle \u2019ma. Dwi\u2019n cofio pan roedd hi\u2019n gaeau, mor bell ago oeddech chi\u2019n gallu gweld tua\u2019r gorwel, ac yn llawn adar yn cerdded ar goesau hir drwy\u2019r dwr, a barcutiaid coch yn ymdroelli yn yr awyr. Dwi\u2019n cofio\u2019r amser pan roedd yna gasgliad pitw bach o dai fan hyn, a nawr edrycha ar y lle \u2019ma! A dwi\u2019n cofio hefyd pan nad oedd yna lyn yma o gwbl.<\/p>\n

Dyna pryd mae\u2019r stori hon yn cychwyn.<\/p>\n

Y flwyddyn oedd 1607. Dros pedwar cant mlynedd yn \u00f4l nawr.<\/p>\n

Dwi eisiau i ti ddychmygu sut le oedd hi. Saf fan hyn. Yn union yn y lle \u2019ma. Edrycha o amgylch. Ond yn lle\u2019r llyn, a\u2019r tai, a\u2019r llwybr, rwyt ti\u2019n gallu gweld caeau. Caeau a choed a llwyni. Ac yn croesi ar draws y caeau mae\u2019r ffosydd, sydd yn draenio\u2019r tir, yn torri trwy\u2019r caeau i gadw\u2019r pridd yn sych. A dyna lle mae e. Bwthyn bach gyda to gwellt a buarth tu fas gyda chwt ieir ynddo ar goesau pren, a pherllan afalau. Ac heibio\u2019r bwthyn mae\u2019r pentref bach, dim ond casgliad bach o dai a bythynnod, a chapel, sgwar y pentre, a thafarn.<\/p>\n

Dyma lle roedd Mam a fi\u2019n byw, gyda\u2019r ieir, yn y bwthyn bach gyda\u2019r cwt ieir ar ochr y pentref. Fy myd i gyd oedd y lle bach hwn.<\/p>\n

Fel wyt ti\u2019n gallu dychmygu, pedwar cant mlynedd yn \u00f4l, roedd pethau\u2019n wahanol iawn. Ond roedd pethau eraill yn union fel ydyn nhw nawr. Mis Ionawr oedd hi. Roedden ni wedi dathlu Nadolig. Ac amser hwn, roedd hi bob amser yn bwrw eira dros y Nadolig. Nid oedd gennym ni lawer o arian, ond roedd Mam a fi\u2019n gwneud y gorau o ddydd Nadolig. Bydden ni bob amser yn cadw un o wyau gorau Betsi am frecwast, ac yn yfed ein seidr ar Ddydd Nadolig gyda sbeisys ynddo fe. Ac wedyn daeth mis Ionawr a roedd popeth yn oer ac yn wyntog a byddai Mam yn edrych ar yr awyr ac yn dweud, \u201cMae storm yn dod.\u201d<\/p>\n

Roeddwn i\u2019n gwybod, pan roedd stormydd yn dod, bod angen i ni fod yn ofalus. Achos dyna pan roedd y m\u00f4r yn codi \u2013 yn amser ein cyndeidiau ni, y bobl a oedd yn cerdded, bydden nhw wedi mynd erbyn hwn.\u00a0 Ond ers iddyn nhw palu\u2019r holl ffosydd a sianeli a oedd yn draenio\u2019r tir, ac wedi adeiladu\u2019r forglawdd, roeddem ni\u2019n gallu aros yma drwy\u2019r flywddyn gyfan, ond roedd dal i fod gwaith i\u2019w wneud pan ddaeth y stormydd. Roedd angen sicrhau bod ein ffos ni ar waelod y cae yn glir o frwyn a phridd, fel bod lefel y dwr yn gallu codi\u2019n ddiogel heb droi y berllan i fewn i gawl o fwd. Roeddwn i\u2019n mynd ati i gadw llygaid ar y ffos bob dydd, a sicrhau nad oedd unrhywbeth yn ei rhwystro, a byddai\u2019r ieir yn dod gyda fi, yn martsio tu \u00f4l i mi a Betsi\u2019n arwain y ffordd drwy\u2019r coed afal.<\/p>\n

Wrth i mi fynd \u00e2\u2019r ieir am dro bob dydd i\u2019r ffos, roedd Mam yn casglu eu hwyau yn ei basged wiail. Weithiau roedd yr ieir yn gallu bod yn grac pan roedd hi\u2019n ceisio mynd a\u2019u hwyau, a roedd hi\u2019n dweud bod hi\u2019n dda eu casglu pan roedden nhw rywle arall.<\/p>\n

Ar \u00f4l roedd Mam wedi casglu\u2019r wyau, fel arfer, roedd hi\u2019n amser cinio.<\/p>\n

A dweud y gwir, roedd Mam yn fy ngalw i adre, pan ddigwyddodd y peth ofnadwy.<\/p>\n

Clywais i ei llais hi\u2019n galw, \u201cCyw!\u201d Ac wrth iddi hi ddweud fy enw, gwnaeth fy mola i swn twrw ofnadwy, achos roedd oriau wedi pasio ers i mi fwyta fy uwd i frecwast. Ond wrth iddo wneud, clywais i Mam yn gweiddi fy enw eto, a tro \u2019ma, nid bloedd \u201camser-cinio\u201d oedd hi. Bloedd llawn ofn.<\/p>\n

Edrychais i drwy ganghennau\u2019r berllan. A gwelais i beth oedd yn dod.[\/vc_column_text][vc_single_image image=”3650″ img_size=”medium” alignment=”center”][vc_raw_html]JTNDZGl2JTIwaWQlM0QlMjJzdG9yeXRyYWlsJTIyJTNFJTNDYSUyMGhyZWYlM0QlMjIlMkZjeSUyRnByb3NpZWN0YXUlMkZsbHd5YnJhdS1zdG9yaSUyRmxseW5faGVuZHJlJTJGJTIyJTIwdGl0bGUlM0QlMjJMbHd5YnJhdSUyMEhhZmFuJTIyJTNFSGFmYW4lM0MlMkZhJTNFJTIwJTdDJTIwJTNDYSUyMGhyZWYlM0QlMjIlMkZjeSUyRnByb3NpZWN0YXUlMkZsbHd5YnJhdS1zdG9yaSUyRmxseW5faGVuZHJlJTJGcmhhbl8xJTJGJTIyJTIwdGl0bGUlM0QlMjJFd2NoJTIwaSUyMHJoYW4lMjAxJTIyJTNFUmhhbiUyMDElM0MlMkZhJTNFJTIwJTdDJTIwJTNDYSUyMGNsYXNzJTNEJTIyYWN0aXZlJTIyJTIwaHJlZiUzRCUyMiUyRmN5JTJGcHJvc2llY3RhdSUyRmxsd3licmF1LXN0b3JpJTJGbGx5bl9oZW5kcmUlMkZyaGFuXzIlMkYlMjIlMjB0aXRsZSUzRCUyMkV3Y2glMjBpJTIwcmhhbiUyMDIlMjIlM0VSaGFuJTIwMiUzQyUyRmElM0UlMjAlN0MlMjAlM0NhJTIwaHJlZiUzRCUyMiUyRmN5JTJGcHJvc2llY3RhdSUyRmxsd3licmF1LXN0b3JpJTJGbGx5bl9oZW5kcmUlMkZyaGFuXzMlMkYlMjIlMjB0aXRsZSUzRCUyMkV3Y2glMjBpJTIwcmhhbiUyMDMlMjIlM0VSaGFuJTIwMyUzQyUyRmElM0UlMjAlN0MlMjAlM0NhJTIwaHJlZiUzRCUyMiUyRmN5JTJGcHJvc2llY3RhdSUyRmxsd3licmF1LXN0b3JpJTJGbGx5bl9oZW5kcmUlMkZyaGFuXzQlMkYlMjIlMjB0aXRsZSUzRCUyMkV3Y2glMjBpJTIwcmhhbiUyMDQlMjIlM0VSaGFuJTIwNCUzQyUyRmElM0UlMjAlN0MlMjAlM0NhJTIwaHJlZiUzRCUyMiUyRmN5JTJGcHJvc2llY3RhdSUyRmxsd3licmF1LXN0b3JpJTJGbGx5bl9oZW5kcmUlMkZyaGFuXzUlMkYlMjIlMjB0aXRsZSUzRCUyMkV3Y2glMjBpJTIwcmhhbiUyMDUlMjIlM0VSaGFuJTIwNSUzQyUyRmElM0UlMjAlN0MlMjAlM0NhJTIwaHJlZiUzRCUyMiUyRmN5JTJGcHJvc2llY3RhdSUyRmxsd3licmF1LXN0b3JpJTJGbGx5bl9oZW5kcmUlMkZyaGFuXzYlMkYlMjIlMjB0aXRsZSUzRCUyMkV3Y2glMjBpJTIwcmhhbiUyMDYlMjIlM0VSaGFuJTIwNiUzQyUyRmElM0UlM0MlMkZkaXYlM0U=[\/vc_raw_html][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>\n

[vc_row][vc_column][vc_single_image image=”4718″ img_size=”large” alignment=”center” onclick=”custom_link” img_link_target=”_blank” css_animation=”fadeIn” link=”https:\/\/makeyourmove.org.uk\/”][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"[vc_row][vc_column css_animation=”slideInUp”][vc_column_text] [\/vc_column_text][vc_gmaps link=”#E-8_JTNDaWZyYW1lJTIwc3JjJTNEJTIyaHR0cHMlM0ElMkYlMkZ3d3cuZ29vZ2xlLmNvbSUyRm1hcHMlMkZkJTJGZW1iZWQlM0ZtaWQlM0QxaHlTank1TV90cXZCZUI0WWpMX05XMUUxeVZGNm1qd1YlMjZlaGJjJTNEMkUzMTJGJTIyJTIwd2lkdGglM0QlMjI2NDAlMjIlMjBoZWlnaHQlM0QlMjI0ODAlMjIlM0UlM0MlMkZpZnJhbWUlM0U=”][vc_column_text]Dwi\u2019n gwybod holl gyfrinachau\u2019r lle \u2019ma. Dwi\u2019n cofio pan roedd hi\u2019n gaeau, mor bell ago oeddech chi\u2019n gallu gweld tua\u2019r gorwel, ac yn llawn adar yn cerdded ar goesau hir drwy\u2019r dwr, a barcutiaid coch yn ymdroelli yn yr awyr. Dwi\u2019n cofio\u2019r amser pan roedd yna gasgliad pitw bach o dai fan… View Article<\/a>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"parent":3055,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-3064","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.childfriendlycardiff.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3064","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.childfriendlycardiff.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.childfriendlycardiff.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.childfriendlycardiff.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.childfriendlycardiff.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3064"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.childfriendlycardiff.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3064\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4730,"href":"https:\/\/www.childfriendlycardiff.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3064\/revisions\/4730"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.childfriendlycardiff.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3055"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.childfriendlycardiff.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3064"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}